ΕΛΛΑΔΑ / ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ / Τα υπερπλεονάσματα του Κυριάκου Μητσοτάκη και η εν Ελλάδι φτώχεια. Γράφει ο Δικηγόρος, Χρήστος Γκουγκουρέλας.
ΤΑ ΥΠΕΡΠΛΕΟΝΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΚΑΙ Η
ΕΝ ΕΛΛΑΔΙ ΦΤΩΧΕΙΑ
Πώς λέγεται ο πολιτικός που ποντάρει πολύ και
σοβαρά στη ‘‘μνήμη χρυσόψαρου’’ από την οποία (νομίζει ότι) διακατέχεται
ορισμένες φορές, αν όχι πολλές φορές, η εκλογική μάζα και παράλληλα
‘‘πλασάρει’’ σ’ αυτήν ένα ‘‘εξωραϊστικό’’ των πραγμάτων αφήγημα; Θα μου πείτε,
γιατί το ρωτώ αυτό; Διότι έχω μπερδευτεί. Και έχω μπερδευτεί με τη στάση του
Κυριάκου Μητσοτάκη σχετικά με τα πρωτογενή πλεονάσματα που ‘‘παράγει’’ η χώρα.
Πριν λίγες μέρες, λοιπόν, ο Πρωθυπουργός αφενός
‘‘πανηγύριζε’’ για το ότι η χώρα ‘‘παρήγαγε’’ πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025
και αφετέρου, ένεκα του γεγονότος αυτού, ανακοίνωσε ότι από το πλεόνασμα αυτό 500
εκατ. ευρώ γίνονται παροχές και επιδόματα για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών.
Μάλιστα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης – και όχι τυχαία - θεωρείται ο ‘‘Πρωθυπουργός
των πρωτογενών πλεονασμάτων’’. Tο 2023, ενώ στόχος ήταν η
επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 1,6 δισ. ευρώ, αυτό τελικά έφτασε στα 4,6
δισ. ευρώ. To 2024, επιδιώχθηκε η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 5 δισ. ευρώ
ή πλεόνασμα 2,1% επί του ΑΕΠ, αλλά τελικά αυτό ανήλθε στα 11,4 δισ. ευρώ.
Πέρυσι, διακεκηρυγμένος στόχος ήταν η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 9,15
δισ. ευρώ ή πλεόνασμα 3,7% επί του ΑΕΠ, όμως, όπως φαίνεται, αυτό τελικά θα
ανέλθει γύρω στα 12,15 δισ. ευρώ, δηλαδή θα φτάσει στο 4,8%-4,9% επί του ΑΕΠ.
Στην εν λόγω τριετία, μάλιστα, τα
πρωτογενή πλεονάσματα ήταν αθροιστικά 12,4 δισ. ευρώ πάνω από τα
προϋπολογισθέντα, ήτοι 28,15 δισ. ευρώ αντί για 15,7 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, όσοι δεν έχουν ασθενή μνήμη θα
θυμούνται ότι αυτός που σήμερα, ως Πρωθυπουργός, ‘‘καυχιέται’’ για τα πρωτογενή
πλεονάσματα, όταν ήταν στην αντιπολίτευση, αν είναι υπερβολικό να ειπωθεί ότι
τα θεωρούσε κάτι σαν ‘‘μίασμα’’, τουλάχιστον τα παρουσίαζε ως την ‘‘αναπτυξιακή
τροχοπέδη της ελληνικής οικονομίας’’. Και μάλιστα επέμενε σταθερά σ’ αυτήν την
πολιτική του προσέγγιση.
Ήταν
αυτός που στον πρώτο χρόνο της προεδρίας του στο (νυν κυβερνών) κόμμα έλεγε,
στρεφόμενος κατά της τότε κυβέρνησης: ‘‘Αυτό που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε
είναι για πόσα χρόνια θα μας δεσμεύουν αυτά τα υπερβολικά πρωτογενή πλεονάσματα.
Όσα χρόνια όμως και να είναι, η ζημία είναι τεράστια και η λιτότητα πιο σκληρή
από ποτέ’’ (10-12-2016).
Ήταν
αυτός που υποστήριζε: ‘‘Δεν μπορεί καμία οικονομία να παράγει πλεονάσματα
της τάξης του 3,5% και πάνω για πολλά χρόνια και να επιβαρύνεται ένας λαός ήδη
ταλαιπωρημένος με πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα. Και θα δώσω αγώνα αυτό να το
αλλάξουμε’’ (23-7-2017).
Ήταν
ο ίδιος που ισχυριζόταν: ‘‘Μια άλλη κυβέρνηση δεν θα χαιρόταν, δεν θα
διαφήμιζε την υπέρβαση των στόχων του πλεονάσματος, διότι όσα περισσότερα
χρήματα μαζεύει το κράτος – παραπάνω από αυτά που μας ζητούν οι εταίροι μας
– είναι χρήματα τα οποία τελικά λείπουν από τις δικές σας τσέπες και από την
αναπτυξιακή δυναμική της ελληνικής οικονομίας’’ (Νοέμβριος του 2017).
Ήταν
ο τότε αντιπολιτευόμενος που βαρύγδουπα δήλωνε: ‘‘Βγάζει (εννοούσε την τότε
κυβέρνηση) μεγαλύτερα πλεονάσματα από αυτά που της ζητάνε για να μπορεί στη
συνέχεια να μοιράζει ψίχουλα και επιδόματα σε ομάδες που τις θεωρεί εκλογική της πελατεία’’ (24-4-2018).
Και
συνέχιζε στο ίδιο μοτίβο και στην ίδια (πολιτική) λογική: ‘‘Το πρώτο που θα
τελειώσει είναι η πρακτική των υπερπλεονασμάτων…Τα υπερπλεονάσματα
προέρχονται από την εμμονή της κυβέρνησης να υπερφορολογήσει την κοινωνία και
να μοιράζει στη συνέχεια κρατικοδίαιτη επαιτεία’’ (15-9-2018).
Ήταν
αυτός που πίστευε ότι ‘‘Τα εικονικά υπερπλεονάσματα που στραγγαλίζουν την
οικονομία δεν είναι το καλύτερο διαβατήριο για να δανειστούμε με λογικό κόστος
δανεισμού από τις αγορές’’ (16-11-2018).
Και
εν τέλει, ήταν αυτός που την (τότε) προεκλογική περίοδο, λίγο πριν γίνει
Πρωθυπουργός της χώρας, διαλαλούσε ότι ‘‘Τα υπερπλεονάσματα είναι τα λεφτά
που πήρε η κυβέρνηση από τους πολίτες’’ (4-5-2019), διατεινόταν ότι ‘‘Φόροι, φόροι και πάλι φόροι για να
παράγονται υπερβολικά μεγάλα πλεονάσματα από τον στραγγαλισμό της οικονομίας’’
και επίσης ότι ‘‘με τα υπερπλεονάσματα ο εθνικός πλούτος δεν μεγαλώνει’’
(12-6-2019) και ‘‘καυτηρίαζε’’ την πολιτική των αντιπάλων του λέγοντας ότι ‘‘Έκαναν
μια σκληρή ταξική πολιτική για να δημιουργήσουν υπερπλεονάσματα μεγαλύτερα απ’
ό,τι μας ζήτησαν, για να ξαναμοιράζουν επιδόματα στους πολιτικούς τους πελάτες’’
(1-7-2019).
Κατόπιν
των παραπάνω, συνεπώς, και του εξόφθαλμου ‘‘contrast’’ που αυτά αναδεικνύουν, ένας
λογικός νους θα αναρωτιόταν αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ‘‘διπολική διαταραχή’’(;),
δεδομένου ότι από τη σταθερώς δριμεία κριτική και την πλήρως απαξιωτική του
στάση απέναντι στα πρωτογενή πλεονάσματα, όταν ήταν στην αντιπολίτευση, σήμερα ‘‘πατά’’
στο εντελώς αντίθετο άκρο, δηλαδή προβαίνει στην παραδοχή της χρείας τους και
στην προβολή της επίτευξής τους. Εγώ, πάντως, δεν θα το ‘‘πήγαινα’’ τόσο μακριά.
Μας έχουν συνηθίσει οι περισσότεροι πολιτικοί, ακόμη κι αυτοί που εμφανίστηκαν
ως δήθεν ‘‘θεσμικοί’’ και ως δήθεν ‘‘υπέρμαχοι της πολιτικής συνέπειας’’, στις ‘‘κυβιστήσεις’’,
στις παλινδρομήσεις, στον πολιτικό λόγο των ‘‘ήξεων- αφήξεων’’, προφανώς διότι
αυτό που ‘‘μετρά’’ τελικά γι’ αυτούς είναι όχι το τι είπαν ή τι μας λένε αλλά
το να μας έχουν με το μέρος τους μια μόνο ‘‘στιγμή’’, τη ‘‘στιγμή της κάλπης’’.
Θα
‘‘τσιμπήσει’’, λοιπόν, και πάλι αυτή τη δεδομένη ‘‘στιγμή’’ ο Έλληνας
ψηφοφόρος; Θα περιμένουμε και θα το δούμε. Αυτό, όμως, που έχει απόλυτη σημασία
να τονιστεί στο παρόν είναι όχι τόσο οι ‘‘φανφάρες’’ και οι ‘‘αποδείξεις της διγλωσσίας’’
της κυβερνητικής πλευράς αλλά η ίδια η πραγματικότητα. Η πραγματικότητα που λέει ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα προκύπτουν
από τις περικοπές των δημοσίων δαπανών και από την ‘‘υπεραπόδοση’’ των
φορολογικών εσόδων, στη βάση μιας ‘‘σκληρής φορολογικής πολιτικής’’ κατά των γνωστών
‘‘υποζυγίων’’, με κύριο ‘‘σύμμαχο’’ της κυβέρνησης και ‘‘καταλύτη’’ του
‘‘επιφαινομένου των πλεονασμάτων’’ τον πληθωρισμό.
Τα
πληθωριστικά έσοδα και η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, η οποία,
παρεμπιπτόντως, φέρει στα κρατικά ταμεία περί το 1 δισ. ευρώ ετησίως, δίνουν
την ‘‘ευκαιρία’’ στην κυβέρνηση αφενός να διανείμει, (προεκλογική) εποχή που
είναι, κάποιες στοχευμένες παροχές σε κατηγορίες πολιτών για ‘‘εκλογοθηρικούς’’
σκοπούς και αφετέρου να προβεί σε μια πολιτικά και κοινωνικά άδικη αναδιανομή
εισοδήματος σε βάρος της μισθωτής εργασίας και υπέρ των καρτέλ και της
οικονομικής ‘‘ολιγαρχίας’’. Δεν είναι
τυχαίο, άλλωστε, το γεγονός ότι κατά την ‘‘πορεία’’ της νυν διακυβέρνησης ενώ το 2019 τα εισοδήματα από κέρδη (ιδίως των μεγάλων επιχειρήσεων) ήταν
κατά 21,3 δισ. ευρώ περισσότερα από τα εισοδήματα της μισθωτής εργασίας, το
2024 έφτασαν να είναι μεγαλύτερα κατά 36,1 δισ. ευρώ, δηλαδή (δεν είναι τυχαίο)
ότι η διαφορά αυξήθηκε 69,5% εις βάρος των απλών εργαζομένων και υπέρ της
κερδοφορίας των ‘‘ολίγων’’.
Έτσι
εξηγείται, εξάλλου, και η ‘‘θλιβερή’’ πρόσφατη είδηση, αναφορικά με την Ελλάδα,
που προέρχεται από τη δημοσιοποίηση των επίσημων στοιχείων της Eurostat για
το 2025 σχετικά με το ποσοστό των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή
κοινωνικού αποκλεισμού. Στη χώρα μας
‘‘κοντεύουμε’’ να φτάσουμε 1 στους 3 (συγκεκριμένα σήμερα είναι το 27,5% του
πληθυσμού) να τελεί υπό καθεστώς φτωχοποίησης και κοινωνικού περιθωρίου (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260430-1 The highest
share
of
people
at
risk
of
poverty
or
social
exclusion was
recorded in
Bulgaria (29.0%), followed
by
Greece (27.5%) and
Romania (27.4%), ίδετε και τον σχετικό πίνακα στο
τέλος του κειμένου), βρισκόμενοι στην κατάταξη των κρατών-μελών
της ΕΕ μόνο πίσω από τη Βουλγαρία (προς το παρόν)…
Δεν
είναι, επομένως, τα πράγματα έτσι όπως μας τα λέει ο ‘‘περιχαρής’’
Πρωθυπουργός, ο οποίος, ‘‘μοιράζοντας’’ παροχές και επιδόματα, επιχειρεί να
‘‘ξεφύγει’’ από τον δυσώδη ‘‘βούρκο’’ της συνεχούς και όλο και μεγαλύτερης
σκανδαλολογίας στον οποίο αυτός (ο ίδιος) έχει ‘‘βαλτώσει’’ και έχει,
παράλληλα, ‘‘καθηλώσει’’ και την πολιτική ζωή του τόπου.
Αν,
άλλωστε, τα πλεονάσματα για τα οποία ‘‘κομπορρημονεί’’ ο Πρωθυπουργός ήταν
‘‘σημάδι’’ της ‘‘στιβαρής οικονομίας’’ της χώρας και όχι ένας δια της
υπεροφορολόγησης ‘‘πληθωριστικός αφρός’’, τότε στο δημοσιονομικό πρόγραμμα
2026-2029 που η κυβέρνηση κατέθεσε ήδη στην Κομισιόν δεν θα παρουσίαζε η ίδια
τη ‘‘χλωμή εικόνα’’ (αλίμονο μας) για τα χρόνια που έρχονται (ίδετε
το άρθρο μου, ‘‘Το fake story της κυβέρνησης για την ανάπτυξη στη
χώρα’’, 19-12-2025: ‘‘Καταρχάς, η ίδια η κυβέρνηση, και όχι
κάποιος άλλος ή, πολύ περισσότερο, κάποιος ‘‘πολέμιός’’ της, στον κρατικό
προϋπολογισμό του 2026, αναγνωρίζει ότι η αύξηση του ΑΕΠ της χώρας θα
περιοριστεί από 2,4% το 2026 σε 1,7% το 2027, 1,6% το 2028 και 1,3% το 2029.
Ανάλογες δε είναι και οι μεσοπρόθεσμες προβλέψεις της Κομισιόν (2,2% το 2026
και 1,7% το 2027), του ΟΟΣΑ (2,2% το 2026 και 1,8% το 2027) και του ΔΝΤ (2% το
2026). Το ερώτημα, επομένως, είναι πώς
μπορεί να γίνεται λόγος για ‘‘δυναμική ανάπτυξη’’ και ‘‘άλμα στο μέλλον’’, όταν
τα επόμενα χρόνια η ανάπτυξη, κατά κυβερνητική παραδοχή και κατά τις προβλέψεις
στιβαρών διεθνών οργανισμών, όχι μόνο θα συρρικνωθεί αλλά θα ‘‘χλωμιάσει’’
κιόλας έντονα και αισθητά(;).
Έχω την αίσθηση, λοιπόν, ότι οι πολίτες, αυτή
τη φορά, θα κοιτάξουν γύρω τους και θα προτιμήσουν να την δουν κατάματα και να
παραδεχθούν την πραγματικότητα, η οποία, ούτως ή άλλως, είναι η ‘‘σύνθεση των
καθημερινών βιωμάτων τους’’. Και δεν θα ‘‘γητευτούν’’ από τις ‘‘ιστορίες
πρωτογενών πλεονασμάτων’’ που στοχευμένα τους ‘‘πασάρονται’’, ούτε θα
‘‘καμφθούν’’ από τα διάφορα ‘‘pass’’ και την
όποια παροχολογία. Άλλωστε, όπως έχω ήδη τονίσει και θα το τονίζω μέχρι
τέλους, ειδικά στις επόμενες εκλογές η ευθύνη των αποφάσεων τους δεν είναι απλά
πολύ μεγάλη, είναι κυριολεκτικά ιστορική…..
Κατερίνη, 8/5/2026
ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΚΟΥΓΚΟΥΡΕΛΑΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
LLM IN INTERNATIONAL COMMERCIAL LAW
LLM IN EUROPEAN LAW
Cer. LSE in Business, International
Relations and the political science
Σημείωση: Ο πίνακας, για το 2025, με το
ποσοστό των πολιτών στα κράτη της ΕΕ που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή
κοινωνικού αποκλεισμού. Στη 2η χειρότερη θέση η Ελλάδα, πίσω μόνο
από τη Βουλγαρία.
